Όταν σχεδιάζει ή... ονειρεύεται κάποιος να γίνει ηθοποιός, τις περισσότερες φορές δεν έχει ιδέα για το τι ακριβώς πρόκειται να αντιμετωπίσει. Θαμπωμένος από τη "λάμψη" και την επιτυχία κάποιων προβεβλημένων ηθοποιών, που όμως, εκ των πραγμάτων, αποτελούν την ελάχιστη μειοψηφία στον επαγγελματικό τους κλάδο (οι χιλιάδες των ηθοποιών δεν είναι δυνατόν να γίνουν "επιτυχημένοι", δεν μπορεί καν να τους απορροφήσει η αγορά, έστω και σε τελευταίους ρόλους) μπαίνει σε μια διαδικασία που, καθόλου σπάνια, του επιφυλάσσει μια σειρά από όχι ιδιαίτερα ευχάριστες εκπλήξεις. Για το θέμα αυτό θα ξαναγράψω εκτενέστερα σε ξεχωριστό άρθρο, προς το παρόν θα ήθελα να παραθέσω μια πολύ καλή έρευνα για το θέμα, της ΜΥΡΤΩΣ ΛΟΒΕΡΔΟΥ και της ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΓΡΑΜΜΕΛΗ  (στο "Βήμα της Κυριακής" - 6/3/2005).

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Ηθοποιός σημαίνει....

Επάγγελμα ηθοποιός: φώτα, λάμψη, πλούσια κοστούμια, δημοσιότητα, εξώφυλλα, αυτόγραφα. Σκληρή δουλειά, πολύμηνες πρόβες, χαμηλές αποδοχές, αναζήτηση εργασίας δύο ή και τρεις φορές τον χρόνο.

Επάγγελμα ηθοποιός: ανεργία 60%, βασικός μισθός 867 ευρώ (καθαρά 780 ευρώ), σύνταξη γύρω στα 550 ευρώ.

Κάθε χρόνο υπολογίζεται ότι περίπου 1.500 ηθοποιοί απασχολούνται τουλάχιστον ένα τρίμηνο (ή πεντάμηνο) σε σύνολο 6.000 συναδέλφων τους, σε μία από τις διακόσιες παραγωγές που πραγματοποιούνται στη χώρα μας. Χωρίς να υπολογίζεται η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, ο κινηματογράφος, οι διαφημίσεις και οι μεταγλωττίσεις (που δεν παρέχουν σταθερότητα, αφορούν μειονότητες και η αμοιβή είναι συνήθως με την ημέρα ή με το επεισόδιο), μόνο τέσσερις στους δέκα που δηλώνουν ηθοποιοί απασχολούνται κιόλας. Οι υπόλοιποι δεν μπορούν να θεωρήσουν το βιβλιάριο ασθενείας τους (σ.σ.: από όπου και προκύπτουν τα στατιστικά στοιχεία, με πηγή προέλευσης το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών). Κάθε χρόνο αποφοιτούν νέοι που προστίθενται στη μακρά λίστα των ηθοποιών. Από το 1981 που καταργήθηκε (και καλώς) η άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, οι ενδιαφερόμενοι αυξάνονται και πληθύνονται. Επισήμως δεν είναι περισσότεροι από 100-110 οι νέοι που αποφοιτούν από μια αναγνωρισμένη από το κράτος δραματική σχολή (είναι περίπου 25), έχοντας περάσει εισαγωγικές και πτυχιακές εξετάσεις από την αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Πολιτισμού. Τα εργαστήρια όμως και οι υπόλοιπες σχολές επιτρέπουν σε δεκάδες νέους να ονειρεύονται τη μεγάλη καριέρα στο σανίδι, ως τη στιγμή που η απογοήτευση θα πάρει τη θέση της ελπίδας. Διότι η ανεργία αφορά κυρίως τους νέους. Οι μεγαλύτεροι βγαίνουν στη σύνταξη αφού έχουν πρώτα συμπληρώσει την ηλικία των 55 και 60 χρονών (γυναίκες και άντρες αντιστοίχως) και κυρίως αφού έχουν εξασφαλισμένα 4.500 ένσημα του ΙΚΑ, εκ των οποίων τα 1.500 πρέπει να χαρακτηρισθούν βαρέα και να αφορούν την τελευταία επαγγελματική 13ετία.

Τίποτα δεν είναι εύκολο στο θέατρο. Αυτό επιβεβαιώνουν οι προσωπικές συνεντεύξεις που φιλοξενεί σήμερα "Το Βήμα", με στόχο να παρουσιάσει τις πολλές και διαφορετικές πλευρές του ειδικού αυτού, όπως χαρακτηρίζεται, επαγγέλματος που είναι συγχρόνως και τόσο γοητευτικό. Και ίσως η ρήση της Μαρίκας Κοτοπούλη, πριν από μια πρεμιέρα, να κρύβει την ουσία: "Τι στεναχωριέσαι, παιδί μου", είπε σε έναν ηθοποιό. "Ή θα πετύχεις ή θα αποτύχεις". Μόνο που στο θέατρο και το ένα και το άλλο παίζουν με την ψυχή σου.

Ηθοποιός σημαίνει φως. Και σκοτάδι... Αυλαία.

Γιώργος Μιχαλακόπουλος

..."Σήμερα πάντως νομίζω ότι τα πράγματα για τους ηθοποιούς είναι πιο δύσκολα, ο πήχης έχει πέσει, δεν υπάρχει ουσιαστικά εκπαίδευση, οι δραματικές σχολές είναι χαμηλής απόδοσης -χωρίς εξαίρεση- από τις τότε δικές μας. Η τηλεόραση έχει εκμαυλίσει σε συμπεριφορά και υποκριτική τους νέους ηθοποιούς. Αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουν είναι ότι πρέπει να επιβιώνουν στο σανίδι όσοι "ματώνουν", θα πρέπει να ασχοληθούν με την ουσία και όχι να είναι γαμπροί, να κάνουν εξώφυλλα ή να πλασάρονται ωραίες κοπέλες, αλλά να ασκούν τα μέσα τους. Υπάρχουν ταλέντα και ελπίζω να μην ενδώσουν σε τέτοιες καταστάσεις..."

Γιώργος Τσιτσόπουλος

..."Είναι δύσκολο να μείνει ο ηθοποιός στο ρεπερτόριο, πρέπει να έχει μια ελάχιστη οικονομική επιφάνεια, αλλιώς θα κάνει εκπτώσεις. Είναι επικίνδυνη η ζωή του ηθοποιού, είναι σαν του πυροσβέστη:  Μπορεί να καείς...

...Σήμερα όλοι θέλουν να γίνουν πρωταγωνιστές. Το πιο δύσκολο όμως είναι να σταθείς, να ισορροπήσεις σε αυτή τη δουλειά. Δεν είναι απλό να είσαι ηθοποιός με διάρκεια".

Φώτης Αρμένης

..."Σήμερα βρίσκεις δουλειά στο θέατρο μόνο αν ανήκεις σε παρέες, κάστες, αυλές. Κάθε σκηνοθέτης, κάθε παραγωγός έχει "τους δικούς του" (...). Κάνω τηλέφωνα, επικοινωνώ με ανθρώπους που γνωρίζω, τους λέω "εδώ είμαι"... Δεν μπορώ όμως να παρακαλέσω, να γίνω χαμερπής, να κολλήσω σε κάποιον, να γλείψω. Ξεκίνησα καλά και όπου έχω εμφανιστεί πήρα από καλές και πάνω κριτικές. Και αναρωτιέμαι "γιατί"; Επειδή δεν είμαι φίρμα; Εμένα δεν με νοιάζει το να γίνω πρωταγωνιστής, θέλω όμως να δουλεύω ως ηθοποιός. Έτσι δεν ζω, φυτοζωώ. Έχω και οικογένεια. Ξέρεις πώς αντιμετωπίζω την κατάσταση; Βγαίνω και κάνω παντομίμα στην Ερμού. Το προτιμώ από το να χάσω την αξιοπρέπειά μου και να εξευτελιστώ. Και η παντομίμα θέατρο είναι".

Στέλλα Αντύπα

Στο θέατρο το θέμα είναι να σου δοθεί η ευκαιρία. Η τύχη παίζει μεγάλο ρόλο. Αν προσπαθείς όμως, και προσπαθείς συνέχεια, τότε σίγουρα κάποια στιγμή θα σου τύχει. Άλλωστε η μια δουλειά φέρνει την άλλη. Πρέπει όμως να χτυπήσεις πολλές πόρτες, να περάσεις από γραφεία παραγωγής, να πας σε οντισιόν και κάστινγκ, να αφήσεις βιογραφικό και φωτογραφία, να πας ο ίδιος σε σκηνοθέτες, να πηγαίνεις σε θέατρα και μετά σε μπαρ, να κάνεις παρέα με ηθοποιούς. Δεν είναι εύκολο όμως να ενημερώνεσαι για τα κάστινγκ, υπάρχει τόση αγωνία, τόσο άγχος και η ελληνική νοοτροπία "να μην το πούμε σε κανέναν άλλον μην τυχόν και μας πάρει τον ρόλο". Προσωπικά ούτε αγόρια από τη σχολή, συμμαθητές μου δηλαδή, δεν μου έλεγαν για οντισιόν. Όταν ξεκινάς για να γίνεις ηθοποιός, καλλιτέχνης, δεν φαντάζεσαι πόσα πράγματα πρέπει να κάνεις. Τελικά θέλει ένα συνεχές τρέξιμο. Ένας ηθοποιός που δεν δουλεύει, γίνεται χειρότερος. Είμαι τυχερή γιατί δεν έχω μείνει ποτέ χωρίς δουλειά - τελείωσα τη σχολή Βεάκη και έκανα μεταπτυχιακά στην Αμερική (στη σχολή της Στέλλας Άντλερ). Ένας νέος ηθοποιός, όπως εγώ, που κάνει τηλεόραση ("Ευτυχισμένες μέρες") και θέατρο (φέτος παίζει στο έργο "Όταν ο Κολοκοτρώνης κάλπαζε προς Μέριλιν", στον θεατρικό χώρο Δήλος), δεν μπορεί να ζήσει από αυτό. Ξεκίνησα να φτιάχνω κοσμήματα για να περιορίσω το άγχος και την αγωνία μου ψάχνοντας για δουλειά. Σήμερα με βοηθάει οικονομικά αυτή η δεύτερη επαγγελματική μου απασχόληση. Ηθοποιός είμαι όμως και θα ήθελα να κάνω μια σημαντική πορεία, να γίνω πρωταγωνίστρια, αλλά μόνο μέσα από σωστές επιλογές".