Πολλά νέα παιδιά, αλλά και άνθρωποι κάθε ηλικίας, θέλουν να γίνουν ηθοποιοί. Μέσω αυτού του blog, αλλά και στην... εξω-διαδικτυακή ζωή μου, πολύ συχνά κάποιος/α με ρωτάει για το "τι θα πρέπει να κάνει" για να γίνει ηθοποιός, για τις επαγγελματικές προοπτικές στο χώρο κ.λπ.

Η αλήθεια είναι ότι, παρακολουθώντας κανείς τα πράγματα απ' έξω, δύσκολα μπορεί να αντιληφθεί, σε επαρκή τουλάχιστον βαθμό, τις συνέπειες μιας απόφασης για πλήρη επαγγελματική ενασχόληση στο συγκεκριμένο καλλιτεχνικό τομέα (όπως και σε άλλους "παρεμφερείς" τομείς - σκηνοθεσία, σεναριογραφία κ.ο.κ.). Η εικονική πραγματικότητα που, εκ των πραγμάτων, δημιουργείται μέσα από τα Μ.Μ.Ε. (τηλεόραση, έντυπα κ.ά.) αποτελεί την ιδανική πηγή ονείρων για όσες και όσους νιώθουν ότι είναι έτοιμοι ή "προορισμένοι" να ακολουθήσουν ένα τόσο, σύμφωνα με μια πρώτη ανάγνωση, προβεβλημένο και γοητευτικό επάγγελμα.

Οι χαρούμενες τηλεοπτικές συναντήσεις, η ευχάριστη διάθεση και οι αναρίθμητες συνεντεύξεις, είναι ένα μόνο δείγμα από το σύνολο αυτού του υπέροχου παζλ... Κι ας είναι οι συναντήσεις αυτές μέσα στην υποκρισία, κι ας είναι η "ευχάριστη διάθεση" διανθισμένη με αγχωτικά και ψεύτικα χαμόγελα, κι ας παρουσιάζεται μέσα στις συνεντεύξεις μια επιμελώς ρετουσαρισμένη και αυτάρεσκη εικόνα (με διάφορους... ιδανικούς συνδυασμούς, π.χ.: μια "παραλλαγμένη" αλήθεια μαζί με δυο πρόσκαιρες απώλειες μνήμης, τρεις "εμπορικές" εμπαθείς αναφορές, τέσσερα καραμπινάτα ψέματα και πέντε τυχαίες απαντήσεις της στιγμής, έτσι, για να περνάει η ώρα). Είναι εμφανής η αγωνιώδης προσπάθεια των συνεντευξιαζόμενων να προσαρμόσουν τα πάντα σύμφωνα με την εικόνα που θα ήθελαν να κερδίσουν ή να συντηρήσουν (ακόμα κι αν η εικόνα αυτή επιθυμούν, θεωρητικά, να είναι... ειλικρινής ή, σε εμπορικό και αυτάρεσκο πάντα πλαίσιο, "επιλεκτικά κακή"). Όταν μπείτε στο χώρο και γνωρίσετε από κοντά κάποια άτομα θα καταλάβετε, διαβάζοντας αργότερα τις συνεντεύξεις τους, ότι... απλά δεν παρουσιάζουν τους αληθινούς εαυτούς τους, τις σκέψεις και την πραγματικότητά τους (σ.σ.: σκεφτείτε, όμως και ότι πολύ δύσκολα θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο). Όσο κι αν έχει την εξήγηση και τη λογική της μια τέτοια κατάσταση, άλλο τόσο άδικη είναι η αξιοποίηση αυτών των "πληροφοριών" από ανθρώπους που ευελπιστούν ότι κάποια στιγμή θα γίνουν "σαν κι αυτούς" και ότι θα ζήσουν "ανάλογες καταταστάσεις".

Κάποια στιγμή, λοιπόν, θα πρέπει να μιλήσουμε και για την άλλη πραγματικότητα, τη λιγότερο προβεβλημένη, δυστυχώς όμως και την περισσότερο πραγματική. Αυτό θα προσπαθήσω να κάνω σε τούτο το άρθρο, ελπίζοντας ότι κάποιοι άνθρωποι, που θα θελήσουν να ακολουθήσουν το επάγγελμα του ηθοποιού, θα είναι καλύτερα προετοιμασμένοι ή, μερικοί άλλοι, θα αποφύγουν να μπουν σε περιπέτειες.

Αν θελήσουμε, λοιπόν, εντελώς σχημαντικά και με κάποια γενίκευση, να εντάξουμε τους ηθοποιούς σε κατηγορίες, ανάλογα με την αλήθεια τους και τις προοπτικές τους, θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε τις εξής τρεις ομάδες:

Α)

Οι ηθοποιοί που "γεννήθηκαν" για τη συγκεκριμένη καλλιτεχνική ενασχόληση. Όσο κι αν στην καριέρα τους άλλα περίμεναν και άλλα βρήκαν, όσο κι αν οι συνθήκες στο επάγγελμά τους τούς οδηγούν στο να "ματώνουν" καθημερινά, έχουν τη βεβαιότητα και την ευχαρίστηση ότι, τουλάχιστον, ακολούθησαν αυτό που πρόσταζε η ψυχή τους. Όμως το τίμημα, σε κάθε περίπτωση, είναι πολύ βαρύ και δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι εσείς, αν θέλετε να ακολουθήσετε αυτό το επάγγελμα, είστε διατεθειμένοι να το καταβάλετε. Σημειώστε ότι μιλάμε για μια δουλειά άκρως ανταγωνιστική (βλ.: δύσκολες προσωπικές σχέσεις κ.ο.κ.). Με διαρκές άγχος και διαλυτική επαγγελματική ανασφάλεια, με συνεχείς διαψεύσεις και επώδυνες προσαρμογές σε δυσάρεστες πραγματικότητες... Με πρόσκαιρες φιλίες τής μιας σαιζόν ή και μακροβιότερες, άκρως επιρρεπείς όμως σε λειτουργικές πισώπλατες διευθετήσεις... Με οδυνηρή προσγείωση σε δουλειές αδιάφορες ή προβληματικές, που ευτελίζουν την προσωπικότητα, την αξία και τα όνειρα του ηθοποιού. Με επαγγελματικές συνεργασίες με ανθρώπους συχνά δυσάρεστους, ατάλαντους και συμπλεγματικούς (βλ. και πιο απλές λέξεις, όπως π.χ.: ταλαίπωρους, φελλούς, βλαμμένους κ.λπ...), που όμως κατά ένα... περίεργο τρόπο κρίνουν εντελώς διαφορετικά τους εαυτούς τους, θεωρώντας ότι η αφεντιά τους είναι κάτι ιδιαίτερο και σίγουρα πολύ σημαντικό (και άντε μετά να τους χειριστείς...).

Όλ' αυτά τα καταναγκαστικά και αφόρητα, οι ηθοποιοί προσπαθούν να τα αντιμετωπίσουν με χαμόγελο και θετική σκέψη, τη μόνη άμυνα που διαθέτουν για να ξεγελάσουν την ελλοχεύουσα απαιτητική κατάθλιψη που ώρες-ώρες τη νιώθουν σα σκιά τους. Πολλοί τα καταφέρνουν, τα ξεχνάνε όλα και συνεχίζουν, ακρωτηριάζοντας ή διαγράφοντας δυσάρεστες θύμισες και ακριβοπληρωμένα μαθήματα ζωής.

Ζώντας σε μια εντελώς αβέβαιη καθημερινότητα, στηρίζουν την προσωπική τους αλήθεια με ισχυρές δόσεις ελπίδας: ότι, εν πάση περιπτώσει, τα προβλήματά τους δεν θα κρατήσουν για πολύ και ότι η -κάθε- επόμενη σαιζόν θα είναι καλύτερη από αυτή που τη συγκεκριμένη στιγμή αναγκάζονται να βιώσουν (όπου, μάλιστα, οι ελπίδες δεν φαίνεται να λειτουργούν, έρχονται άμεσα να συντρέξουν οι -θεόσταλτες και "από μηχανής" - λυτρωτικές ψευδαισθήσεις. Το τελευταίο που θέλουν αυτοί οι ηθοποιοί, διαμάντια επιμονής αλλά και αθωότητας, είναι ν' αφήσουν τις δυσκολίες να τους καταβάλουν. Έμαθαν πια πολύ καλά το παιχνίδι και τους όρους του, γνωρίζουν όμως ακόμα καλύτερα ότι στο χώρο αυτό, ό,τι κι αν κάνουν, όσο κι αν προσπαθήσουν, αν δεν έχουν μαζί τους τη "θεά Τύχη", όλα τα εμπόδια της οικουμένης θα βρεθούν στο διάβα τους για να τους χτυπήσουν στις πιο ακατάλληλες στιγμές, περιμένοντάς τους με ανυπομονησία, ανοιχτές αγκάλες και εκνευριστικό χαμόγελο...

Το θέμα είναι ότι, από τη στιγμή που δεν μπορείς να αλλάξεις μια πραγματικότητα, προσπαθείς να προσαρμοστείς σ' αυτήν ή, τουλάχιστον, να την φτιασιδώσεις σύμφωνα με τα δικά σου όνειρα και τις ολότελα (;) δικές σου ψευδαισθήσεις. Αυτή είναι μια εξήγηση, ομολογώ όχι ιδιαίτερα αισιόδοξη, του γιατί είναι πάντα έτοιμοι να υποβληθούν σε νέες θυσίες, εσαεί πρόθυμοι να εργαστούν επίμονα παραβλέποντας ή "ξεχνώντας", για άλλη μια φορά, σχεδόν τα πάντα.

Πολλοί κάνουν και άλλα επαγγέλματα για να επιβιώσουν, αν και με την αίσθηση ότι είναι κάτι πρόσκαιρο. Και μπορεί πράγματι να πρόκειται για μια προσωρινή κατάσταση, αφού μέσα από αυτή την ομάδα ξεπηδούν οι καλύτεροι ηθοποιοί μας, αυτοί που χαίρουν τη γενική εκτίμηση και αναγνώριση (σ.σ.: φυσικά, δεν αναφέρομαι στα διάφορα χαζοχαρούμενα νούμερα ή σε κάποιες "καλλιτεχνικές" σβούρες που επικρατούν, για λίγο ή -δυστυχώς- για πολύ, ελέω τηλεόρασης).

Όταν γνωρίσει κανείς από κοντά τους ηθοποιούς που ανήκουν σε τούτη την κατηγορία, θα διαπιστώσει ότι είνα υπέροχοι άνθρωποι, όσο κι αν αρκετοί από αυτούς, αναγκασμένοι να παλεύουν καθημερινά για την καλλιτεχνική ύπαρξη και την οικονομική επιβίωσή τους, έχουν προσανατολίσει ένα μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντός τους αποκλειστικά στους εαυτούς τους. Ενδιαφέροντες και αφιερωμένοι στην τέχνη τους άνθρωποι, με ευαισθησίες και ψυχή μικρού παιδιού, με αξίες και ιδανικά, αξίζουν το χειροκρότημα και την υποστήριξή μας, γιατί πρώτ' απ' όλα αποτελούν μια κατηγορία τίμιων και ρομαντικών αγωνιστών της ζωής, που όλο και περισσότερο σπανίζει στις μέρες μας.

Β)

Οι ηθοποιοί που ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία, ακολούθησαν το επάγγελμα περισσότερο από ματαιοδοξία παρά από οποιαδήποτε άλλη ανάγκη (καλλιτεχνική, π.χ...). Θύματα της εικονικής πραγματικότητας που παρουσιάζεται στα Μ.Μ.Ε., θεωρούν πως αύριο-μεθαύριο, κάτι η προσπάθειά τους και λίγο το τυχερό τους άστρο, θα τους βοηθήσει να γίνουν κι αυτοί εκλεκτά μέλη του καλλιτεχνικού μας δυναμικού (ή, καλύτερα, του "μη δυνάμενου"...). Τα πρώτα εμπόδια τούς τρομάζουν, τους απογοητεύουν, τους γεμίζουν θλίψη αλλά... και κακία. Κανείς δεν μπορεί να τους πείσει ότι είναι βασανιστικά μέτριοι ή και εντελώς ατάλαντοι, ότι, τέλος πάντων, δεν κάνουν γι' αυτή τη δουλειά. Για να δικαιολογηθούν στο περιβάλλον τους, αλλά πρώτα στον ίδιο τους τον εαυτό, αποδίδουν την όποια επιτυχία άλλων συναδέλφων τους σε ανήθικες παραχωρήσεις, σε παρέες και σε κλειστά κυκλώματα (πάντως, αν και όταν τους δοθεί μια "ευκαιρία παραχώρησης" θα είναι οι πρώτοι που θα σπεύσουν να την εκμετελλευτούν...). Πρότυπά τους είναι κάποιοι γνωστοί ανεγκέφαλοι "σταρ", έστω κι αν είναι γνωστό τοις πάσι ότι αυτοί οι "αστέρες" ή "αστερίες" αποτελούν τη ζωντανή δυσφήμηση του επαγγέλματός τους -μιλάμε για τις γνωστές, γεμάτες ματαιοδοξία, επηρμένες ψευδοκαλλιτεχνικές περσόνες, που θεωρούν ότι τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τη θλιβερή, κατά τ' άλλα, ύπαρξή τους. Το κακό με την κατηγορία αυτή των ηθοποιών, πρώτα για τους ίδιους, είναι ότι δεν βάζουν μυαλό. Δεν θα αναγνωρίσουν ποτέ το λάθος τους που επέλεξαν τούτη την, άσχετη με αυτούς, καριέρα - και θα συνεχίσουν τις προσπάθειές τους να υπάρξουν στο χώρο μέχρι τελευταίας ανάσας. Μέχρι τότε, όμως, θα κάνουν ό,τι περνάει απ' το χέρι τους για να υπάρξουν -δήθεν- καλλιτεχνικά και φυσικά για να αναδειχθούν στο επάγγελμα. Αν συμβεί κάτι τέτοιο (και είναι δυνατό να συμβεί, αν οι συγκυρίες το επιτρέψουν) θα έχουμε άλλη μία "καλλιτεχνική" παρουσία που, λιγότερο ή περισσότερο, θα ρυπαίνει το χώρο... Αν αποτύχουν, τότε τα ποτάμια της χολής τους θα ρέουν αστείρευτα, κυρίως για όσους έκαναν καριέρα πατώντας επί πτωμάτων, βάσει ύποπτων γνωριμιών και ποικίλων παραχωρήσεων (δηλαδή, κατά την άποψή τους, όλοι). Τα κυκλώματα που λέγαμε...

Γ)

Οι ηθοποιοί της τρίτης κατηγορίας, επίσης θύματα της εικονικής πραγματικότητας που παρουσιάζεται στα ΜΜΕ, ξεκινούν την ενασχόλησή τους με το χώρο γιατί... απλά, θεωρούν ότι έχει ενδιαφέρον η όλη κατάσταση. Προβολή, γνωριμίες, καλή ζωή και ενδιαφέρουσα καθημερινότητα. Με δυο λόγια, θέλουν κι αυτοί να ζήσουν μια τόσο γεμάτη και τόσο ευτυχισμένη ζωή όσο και τα αγαπημένα τους -κατά συντριπτική πλειοψηφία τηλεοπτικά- αστέρια. Βέβαια, τα αγαπημένα τους αστέρια δεν ζουν μια τόσο γεμάτη και πολύ περισσότερο μια πραγματικά ευτυχισμένη ζωή (σ.σ.: άλλωστε πολύ δύσκολα θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο μέσα σε συνθήκες ρηχότητας, μικρόνοιας και αλλοτρίωσης), αλλά οι ηθοποιοί αυτής της κατηγορίας αρνούνται να το συνειδητοποιήσουν. Εκείνο που -ευτυχώς γι' αυτούς- κάποια στιγμή αντιλαμβάνονται πλήρως είναι ότι η καθημερινή πραγματικότητα στη χαοτική καλλιτεχνία δεν τους ταιριάζει - και ότι οι επαγγελματικές τους προοπτικές είναι και θα παραμείνουν ανύπαρκτες, όσες προσευχές και τάματα κι αν κάνουν. Αν τους προκύψει "κάτι καλό", θα αναπτερωθούν οι ελπίδες τους και θα ξανα-πλημμυρίσουν με ανεδαφικά όνειρα, γρήγορα όμως καταλαβαίνουν ότι το καλό, σε τούτο το επάγγελμα, πολύ γρήγορα ρίχνεται... στο γιαλό - και εξίσου γρήγορα ξεχνιέται. Εν πάση περιπτώσει κάποια στιγμή καταλαβαίνουν ότι τούτο το σπορ είναι εντελώς ανθυγιεινό γι' αυτούς, εξ ου και αποχωρούν με συναισθήματα πλήρους απαξίωσης έως και... αηδίας για το επάγγελμα του ηθοποιού (και όχι μόνο - προσθέστε και όλα τα "γειτονικά" επαγγέλματα...). Ξεκινούν κάποια άλλη δουλειά και παραμένουν σ' αυτή, ακόμα κι αν στο μέλλον τούς προκύψει ξανά "κάτι καλό" στο χώρο...

Κλείνοντας

Όποιος, λοιπόν, αποφασίσει να ξεκινήσει το μεγάλο ταξίδι σ' αυτό το γοητευτικό επάγγελμα, θα πρέπει να γνωρίζει τις συνθήκες που είναι υποχρεωμένος να αντιμετωπίσει, συνθήκες καθόλου γοητευτικές.

Η προσοχή σας θα πρέπει να ξεκινήσει από τη δραματική σχολή που θα επιλέξετε. Μαζί με τις πραγματικά αξιόλογες δραματικές σχολές, που είναι φυτώρια νέων ταλαντούχων ηθοποιών, υπάρχουν και αρκετές άλλες (σχολές ή εργαστήρια) στις οποίες θα ξοδέψετε το χρόνο σας σε μια βαρετή και πολυέξοδη κοροϊδία... Ζητήστε πληροφορίες, ρωτήστε τους επαγγελματίες ηθοποιούς, ψάξτε ακόμα και ανάμεσα στους σπουδαστές της σχολής που σας ενδιαφέρει.

Όταν τελειώσετε τη δραματική σας σχολή θα μπείτε στη μεγάλη διαδρομή για το προσωπικό σας ταξίδι. Μια πορεία που θα θυμίζει ορεινή διαδρομή σε ασφαλτόδρομο των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα, με συχνές στάσεις, υποχρεωτικές αλλαγές πορείας και -ενίοτε- με ανάγκη αλλαγής λάστιχου...

Ο τερματισμός δεν είναι πάντα εφικτός, εδώ όμως βρίσκει την ιδανική του εφαρμογή ένα από τα διαδεδομένα πολιτισμικά μας μότο, για το γνωστό σε όλους μας ταξίδι.